مقاتل حيّان گفت : مراد آن است كه شرك ميار به خداى . سدّى گفت : خطاب با اوست و مراد امّت ، و اگر گويند : مراد اوست و امّت ، [ خطا ] ( 1 ) نباشد از آنچه بيان كرديم كه : نكو باشد امر كردن آن را كه تو دانى كه آن كار نخواهد كردن [ و نيز آن را كه تو دانى كه آن كار بخواهد كردن ] ( 2 ) ، و نهى كردن آن را كه تو دانى كه آن كار نخواهد كردن ، و آن را كه تو دانى كه آن خواهد كردن ( 3 ) ، اى محمّد ( 4 ) مستقيم و راست باش چنان كه تو را فرموده‌اند ، و نيز آن مؤمنانى كه با تو با درگاه خداى آمده‌اند ! * ( وَلا تَطْغَوْا ) * ، و طغيان مكنى و تجاوز ، حدّ ( 5 ) و اندازه كارها و حدود شرع نگاه دارى كه خداى تعالى به احوال شما دانا و بيناست . عبد اللَّه عبّاس گفت : هيچ آيت بر رسول - عليه السّلام - نيامد از اين آيت سختتر ، و براى آن گفت اصحابان را آنگه كه او را گفتند : يا رسول اللَّه ! اسرع اليك الشّيب ، پيرى به تو شتافت ، گفت : شيّبتني سورة هود ، سورهء هود مرا پير بكرد ، و في رواية : و اخواتها . * ( وَلا تَرْكَنُوا ) * ، آنگه گفت : اى مكلَّفان از بندگان و پرستاران ! پناه با ظالمان مدهى و با ايشان ساكن مشوى ، و با ايشان دوستى مكنى كه پس آنگه شما را دوزخ برسد و آتش ( 6 ) عذاب او به شما رسد . عبد اللَّه عبّاس گفت : لا تميلوا اليهم ، ميل مكنى به ظالمان . ابو العاليه گفت : لا ترضوا باعمالهم ، به عمل ايشان راضى مباشى . قتاده گفت : لا تلحقوا بهم ، با ايشان مشوى . سدّى و ابن زيد گفتند : يعنى مداهنت مكنى با ظالمان ، بل حق بگوى ( 7 ) . ابن كيسان گفت : لا تسكنوا اليهم ، با ايشان آرام مگيرى كه پس آتش دوزخ به شما رسد ، و شما را بدون خداى - يعنى جز خداى - [ هيچ ] ( 8 ) يارى نباشد و شما را نصرت نكند ( 9 ) .

--> ( 2 - 1 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 3 ) . آو ، آج ، بم : كار بخواهد كردن . ( 8 - 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل تو . ( 5 ) . آج ، لب : از حدّ . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز لب : و . ( 7 ) . آج ، مل ، مج ، لب ، آز : بگوييد . ( 9 ) . مج : نكنند .